İmza atmadan önce adaya şunları sorun
Soruları tek toplantıda sormayın, iki üç görüşmeye bölün. Her sorunun yanında cevabı nasıl sınayacağınızı yazdık.
- Önceki ortaklığınız neden bitti? Eski ortağın adını isteyin ve arayın. Anlatılan ile eski ortağın anlattığı arasındaki farka bakın.
- Hangi şirketlerde sahip, ortak ya da yetkilisiniz? Aday bunu e-Devlet’te sicile kayıtlı şirketlerini listeleyen hizmetten kendisi gösterebilir; hizmetin tam adı firma ve ortak sayfasında. Ticaret Sicili Gazetesi ilanları da hisse ve yetki değişikliklerini anlatır.
- Üzerinizde icra dosyası var mı? Aday bunu e-Devlet’ten kendisi çıkarıp gösterebilir. Gösterme konusundaki tutumu da cevabın parçasıdır.
- Vergi ve sigorta borcunuz ne durumda? Borç durumunu gösteren belgeleri isteyin. Tarihi yakın olsun.
- Makine ve mal kimin üzerine, rehin ya da kira var mı? Atölyedeki makinelerin kendisine ait olduğunu varsaymayın, faturasını görün.
- Atölyenin kira sözleşmesi kimin üzerine, ne zaman bitiyor? OSTİM ya da İvedik’teki bir yerde ortaklık kuruyorsanız, kira bitince iş yerinin kimde kalacağını konuşun.
- Piyasada çek ve senet durumunuz nedir? Aday kredi raporunu kendisi alıp paylaşabilir. Tedarikçilerinden birini aramak da fikir verir.
- En büyük üç müşteriniz kim, cironun ne kadarı onlara bağlı? Müşteri kişiye bağlıysa aday ayrıldığında iş de gider.
- Para hangi hesaba girecek, kim imza atacak? Tek imza mı, çift imza mı, baştan yazın.
- Bu işe ne kadar vakit vereceksiniz, başka bir işiniz var mı? Söylediğini dinleyin, sonra iş günlerinde nerede olduğunu görün.
- İş yerinizi habersiz ziyaret edebilir miyim? Hazır gösterilen bir atölye ile olağan bir iş günü farklıdır.
- Ayrılırsak pay ve müşteri kimde kalır? Bu cevabı konuşurken değil, avukatınızın hazırladığı metinde görün.
Cevapları nasıl tartarsınız?
Kusursuz cevap aramayın, tutarsızlığa bakın. Geçmişte batmış bir iş kötü işaret değildir; onu saklamak kötü işarettir.
Üç durumda hızınızı düşürün:
- Belge istediğinizde konu değişiyor ya da “güvenmiyor musun” cevabı geliyor.
- Eski ortak, tedarikçi ya da müşteri hikâyesi birbirini tutmuyor.
- Ortaklık için size verilen tarih, belgeleri görmeye vakit bırakmıyor.
Hangi soruya kim bakar?
Belge isteyen sorular adayın, saha isteyen sorular özel dedektifin alanına girer. Aşağıdaki tablo bu ayrımı gösterir.
| Soru | Cevabı nereden gelir? |
|---|---|
| Şirket kaydı, icra, vergi, sigorta, kredi raporu | Adayın kendi çıkardığı belge |
| Makine, kira, çek, senet, müşteri payı | Adayın gösterdiği evrak, tedarikçi görüşmesi |
| Eski ortaklık | Sizin yapacağınız görüşme |
| İş yeri gerçekten çalışıyor mu, başka bir işte görünüyor mu? | Kamuya açık yerden dedektif gözlemi |
| Ayrılık koşulları | Avukatınızın hazırladığı metin |
Banka, vergi ve sigorta kaydını üçüncü kişiden sormak işin parçası olmaz; telefon, hesap ya da cihaz da öyle. Bu kayıtları getireceğini söyleyen biri, otel kaydı vaadiyle aynı işi yapıyordur.
Yenimahalle tarafındaki sanayi bölgeleri için ilçe sayfası yardımcı olur.
Aday ve iş yeri aklınızdaysa adı ve yeri iletişim sayfasından yazın; dedektif gözlemine hangi sorunun kalacağını birlikte seçelim.