Firma ve Ortak Araştırması Ankara: adres, sicil ve ön ödeme kontrolü

Çankaya’da teklif veren firma gerçekten orada mı?

Firmanın orada olup olmadığını kayıttaki adres, karttaki adres ve binanın önünde görülenleri karşılaştırarak anlarız. Eskişehir Yolu, Söğütözü, Çukurambar ve Balgat Çankaya’nın iş merkezi hattıdır; kartta bu adlardan birini görmek, firmanın orada çalıştığını kendiliğinden göstermez.

Özel dedektif olarak binanın dışından, mesai saatinde tabelaya, girişteki firma listesine ve gelip gidenlere bakarız. Adresin doğru yere çıkıp çıkmadığını da burada görürüz. Güvenlikten bilgi istemeyiz; dışarıdan görüleni yazar, gerisini size bırakırız.

Adres satırını da dikkatle alın. Devlet mahallesi Çankaya ile Etimesgut’ta, Yayla Çankaya ile Keçiören’de var, Oğuzlar üç ilçede geçer. İlçesi yazmayan bir adresi sorun.

Teklif bir iş teklifi de olabilir. Size iş veren firma eğitim bedeli, kıyafet ya da evrak parası istiyorsa adrese bakmadan önce o isteği sorgulayın: hangi bedel, neden, kime ödeniyor?

Firmanın resmî kaydına bakılacak yerler

Firma kaydı için ilk durak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’dir; sitede üye girişiyle ücretsiz ilan görüntüleme ve unvan sorgulama yapılır. Diğer kapılar da şöyledir.

Tarihlere bakın. Yıllardır bu işte olduğunu anlatan firmanın kuruluş ilanı geçen yıldan olabilir. Bir adres değişikliği kötü işaret değildir; önemli olan karttaki adresin son ilanla uyuşmasıdır.

Siteler’de küçük bir mobilyacı ya da OSTİM’de tek makineli bir usta esnaf sicilinde görünebilir; gazetede ilan çıkmaması bu durumda olağandır, vergi levhasına bakın.

Tanınmış bir adla gelen teklif

Bilinen bir firmanın adıyla gelen teklifte asıl soru, teklifin gerçekten o firmadan gelip gelmediğidir. Size verilen numarayı değil, firmanın kendi sitesindeki iletişim bilgisini kullanarak teyit edin.

Unvandaki küçük farklara bakın; “Sanayi” yerine “Ticaret”, eklenen bir harf ya da şehir adı başka bir kuruluş demek olabilir. E-posta adresinin alan adı firmanın sitesiyle aynı değilse aynı aramayı bir kez daha yapın. Bu kontrol için dedektif gerekmez, çoğunu bugün kendiniz bitirirsiniz.

Bayilik teklifi ya da referans gösteren firma

Bayilik ya da temsilcilik bedeli isteyen firmada önce mevcut bayilerin gerçekten çalışıp çalışmadığına bakılır. Size verilen bayi listesinden kendi seçtiğiniz birini arayın, mümkünse gidin; Ankara’daki bir bayinin dükkânına dışarıdan biz de bakabiliriz.

Referans olarak gösterilen müşteriyi firmanın verdiği numaradan aramayın, müşterinin kendi sitesindeki iletişim bilgisini kullanın. Referansın o işi gerçekten yaptırıp yaptırmadığını bu kısa konuşma söyler.

Ortak adayı anlattığı işi gerçekten yapmış mı?

Ortak adayının anlattığı geçmişi ilanlarla ve gösterdiği iş yeriyle karşılaştırarak görürsünüz. “İki şirket kurdum” diyorsa unvanlarını isteyin. Limited şirkette ortaklığa giriş ve çıkış tarihleri ilanlardan izlenir; anonim şirkette ortak bilgisi ilanda çıkmayabilir, bunu görmek için pay defterinin ilgili sayfasını isteyin.

Daha kısa bir yol da var. e-Devlet’teki “Ticari İşletme ve Şirket Sorgulama” başlığı altında, “Ticaret Siciline Kayıtlı Sahibi / Ortağı / Yetkilisi Olduğum Ticari İşletmeler veya Şirketler” hizmeti kişinin kendi listesini gösterir. Ortak adayından bu ekranı yanınızda açmasını isteyin.

Bizim katkımız, “OSTİM’de atölyem var” ya da “Çukurambar’da yerimiz var” dediği adresin dışarıdan görülen hâlidir. Evine, ailesine ve banka hesabına bakmıyoruz; bu soruları belge olarak kendisinden istemeniz daha sağlamdır. Görüşmede soracaklarınız için ortak adayı yazısını kullanabilirsiniz.

Ön ödemeden önce kontrol edilecekler

Ön ödeme istendiğinde belgelerin birbirini tutmasına, neye karşılık ödediğinize ve üzerinizdeki baskıya bakın.

1. Belge: Teklifteki unvan, vergi numarası ve adres sicil ilanı ve levhayla aynı mı?
2. Karşılık: Ödemenin hangi mala ya da işe, hangi teslim tarihine bağlandığı kâğıtta yazıyor mu? Ödeme sonrası çıkan ek para isteği ayrı bir işarettir.
3. Acele: “Bugün ödemezseniz fiyat kalkar” deniyorsa durun. Partiyi küçültmeyi ya da malı görerek ödemeyi önerin; verilen cevap kararınızı kolaylaştırır.

Tutar küçükse bu kontrolleri siz yaparsınız, dedektif aramanız gerekmez. Tutar büyükse ve adres size uzaksa dışarıdan bir gözlem için bize yazın.

Satıcının üretim yeri

Satıcı üretim yerini anlatıyorsa önce onun hangi ilçede olması gerektiğini bilin; “Ankara’da OSB’deyiz” cevap değildir.

Firmanın anlattığı ilçe bu tabloyla uyuşmuyorsa sorun. Ardından dışarıdan bakılır: tabela var mı, mal girişi görülüyor mu, kapı gerçekten çalışan bir iş yerinin kapısı mı? Bakılan yer kapının dışıdır. Uzak bir OSB’de yol da toplamı büyütür.

Dolandırıldığımı düşünüyorum, önce nereye gitmeliyim?

Para kaptırdığınızı düşünüyorsanız sıra şudur: bankanız, belgeler, polis ya da savcılık.

1. Bankanızı arayıp işlemi bildirin.
2. Dekontu, yazışmaları, teklif ve ilan görüntülerini silmeyin.
3. En yakın polis merkezine başvurun ya da savcılığa şikâyette bulunun. Ankara Adliyesine bağlı ilçelerde gidilecek yer Sıhhiye’deki başsavcılıktır; Etimesgut, Sincan ve Ayaş’ta başvuru yeri Ankara Batı Adliyesidir. Öteki ilçelerin bağlı olduğu adliye ilçe sayfalarında yazar.

Bu sırayı bizi aramadan önce tamamlayın. Parayı geri almak resmî yolun işidir; bu sözü veren birine ikinci kez ödeme yapmadan önce sahte teklif işaretlerine bakın. Başvurudan sonra, karşı tarafın gösterdiği adresin dışarıdan görülen durumuna avukatınızın sorusuna göre ayrıca bakabiliriz.

Tabela yok, kayıt eski: uyuşmazlığı yorumlamak

Tek bir uyuşmazlık sahtelik demek değildir; birkaçı bir araya geliyorsa durun.

Elinize geçen notlar

Elinize kayıtta yazanı, kartta yazanı ve kapıda görüleni ayrı ayrı gösteren notlar geçer, görüntü varsa onlar da. Notlar yalnız görüleni anlatır; kapı o gün kapalıysa bu da yazılır. Yorum ayrı durur, “şununla çalışın” demeyiz.

Firmanın adı, kartındaki adres, istenen tutar ve karar gününüz başlamak için yeterlidir. Teklif elinize yazılı ulaşır; gün, kişi ve tutarı görüp onaylamadan iş başlamaz. Ön görüşmeyi bu dört bilgiyle yapabiliriz.